Ο Μίτος της Αριάδνης

painter:

product:
Theseus verlässt Ariadne auf Naxos

Η Αριάδνη

Ariadne. 2133: Roman copy of a Greek statue from the end of the 4C AD. Pergamon Museum, Berlin.

Κόρη του βασιλιά της Κρήτης Μίνωα και της κόρης του Ήλιου Πασιφάης. 

 Ετυμολογικά το όνομά της, Αριάδνη ή Αριάγνη σημαίνει την ιερή την αγνή ή σύμφωνα με άλλους σχολιαστές, η ρίζα αδ- προέρχεται από το ρήμα ανδάνω, εκ του ήδομαι που σημαίνει τέρπω, ευαρεστώ.
Μ' αυτήν την έννοια η Αριάδνη είναι η φιλήδονη, μία έκφραση της Πάνδημου Αφροδίτης. Μία ακόμα παράφραση του ονόματός της είναι το «Αριδήλα», που σημαίνει την πολύ φωτεινή, αυτήν που φαίνεται από μακριά.

 Αυτό το όνομα το πήρε όταν ανέβηκε με τον Διόνυσο στον ουρανό.

Artist
English: Class of Athens 581
Français : Classe d'Athènes 581
Description
English: Theseus and the Minotaur.

Ο Μύθος
Η αρχαιότερη κρητική παράδοση, συνδέει την Αριάδνη με τον Διόνυσο, σ' αυτόν τον μύθο όμως εμπλέκεται και η αθηναϊκή παράδοση που συνδέει την Αριάδνη με τον Αττικό ήρωα Θησέα.
Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή του μύθου, η Αριάδνη ερωτεύεται τον Θησέα, που φτάνει στην Κρήτη για να σκοτώσει τον ετεροθαλή αδελφό της Μινώταυρο, ο οποίος κατασπάραζε 7 νέους και 7 νέες από την Αθήνα. 

Γίνεται συνεργός του και δίνοντάς του το νήμα (μίτος), τον βοηθά να βγει από τον λαβύρινθο.

Theseus Slaying the Minotaur Amphor with Black Figures, 6th century BC
Titian, Bacchus and Ariadne, 1520-23, National Gallery, London 176 x 191 cm
Ο Θησέας πέρασε τη δοκιμασία του Λαβυρίνθου με επιτυχία, έσωσε τον εαυτό του και τους νέους και εξιλέωσε την Αττική. Είχε έρθει η ώρα της επιστροφής. 
Ο ήρωας πήρε μαζί του την Αριάδνη και την αδερφή της Φαίδρα, αχρήστευσε τα μινωικά πλοία για να γλιτώσει την καταδίωξη και απέπλευσε.
 Φεύγοντας από την Κρήτη, ο Θησέας έφτασε με τη συντροφιά του στο κοντινό νησάκι Δία ή στη Νάξο που τότε ονομαζόταν Δία.
 Ο σκοπός της στάσης αυτής έχει μείνει στη σκοτεινή πλευρά του μύθου, ίσως γιατί θεωρήθηκε κατά έναν παράξενο τρόπο αυτονόητος. 
Bacchus Discovering the Sleeping Ariadne on Naxos
Angelica Kauffmann (1741-1807)

  Ο Θησέας ήταν σ’ αυτό το νησί ένας απλός περαστικός, ένα εμπόδιο στο σχέδιο του θεού. Πολλές αγγειογραφίες απεικονίζουν τον Θησέα να εγκαταλείπει το νησί διωγμένος από τη θεά Αθηνά, ενώ ο Διόνυσος απομακρύνεται με την Αριάδνη.
 Η κοιμισμένη (μήπως νεκρή;) Αριάδνη ανήκε δικαιωματικά στον θεό και ο θνητός ήρωας δεν είχε άλλη επιλογή από την αποχώρηση.
 Η Κυρά του Λαβυρίνθου έμεινε για τον Θησέα στη σφαίρα του ανέφικτου. Ο θεός-ταύρος παρά τη φαινομενική του ήττα στην Κρήτη, εμφανίζεται θριαμβευτής μπροστά στην θεϊκή του σύζυγο και την οδηγεί στον ουρανό, όπου το λαμπερό της στεφάνι παίρνει τη θέση του ανάμεσα στα άστρα ως «Βόρειος Στέφανος» ή λατινιστί «Corona Borealis».
- Bacchus And Ariadne-Artist: Sebastiano Ricci

Οι Κέλτες, σύμφωνα με όσα περιγράφει ο Ρόμπερτ Γκρέιβς, σ’ αυτόν τον αστερισμό τοποθετούσαν το σπειροειδές κάστρο της Αριάνρχοντ, το Caer Arianrhod. 

Σ’ αυτό το κάστρο, περίμεναν σαν σε κάποιο βασιλικό καθαρτήριο οι διαπρεπείς ψυχές μέχρι να κερδίσουν την ανάσταση.
 Ο Γκρέιβς αναφέρει μάλιστα ότι η παράδοση του Σπειροειδούς Κάστρου στη Βρετανία επιβιώνει σ’ έναν χορό της υπαίθρου που λέγεται «Πασχαλινός Λαβύρινθος».

 Οι ομοιότητες με τον ελληνικό μύθο του Λαβυρίνθου και της Αριάδνης είναι κάτι παραπάνω από προφανείς. 

 Άραγε υπήρξε κάποτε μία συγκεκριμένη μυητική τεχνική που περιλάμβανε με κάποιο τρόπο τον αστερισμό του Βορείου Στεφάνου σε σχέση με τη λατρεία μίας σεληνιακής-χθόνιας θεάς και ήταν κοινή για Έλληνες και Κέλτες;
 Μήπως ο Θησέας υπήρξε το ελληνικό σύμβολο του ανθρώπου που κατάφερνε να βγει από τον Λαβύρινθο, να επιστρέψει από το Σπειροειδές Κάστρο, να γυρίσει από τον Άλλο Κόσμο όντας κάτι παραπάνω από άνθρωπος, όντας ήρωας;
Ο ήρωας όμως τελικά το μόνο που κατάφερε να κρατήσει από την θεία θηλυκή παρουσία που οδήγησε τα βήματά του πίσω στο φως ήταν το είδωλό της.
 Ο Θησέας κράτησε το ξόανο της Αφροδίτης το οποίο η Αριάδνη κουβαλούσε από τη στιγμή που άφησαν την Κρήτη σαν να επρόκειτο για το δικό της alter ego, όπως εύστοχα παρατηρεί ο Κερένυϊ.

Ariadne on the Island of Naxos: 1875-

George Frederick Watts English Victorian Painter and Sculptor1817 - 1904

 Σαν ζωντανή ανάμνηση κράτησε την Φαίδρα η οποία σχετίζεται με την φωτεινή και προσιτή στον άνθρωπο όψη της Αριάδνης. 
 Η σκοτεινή και μυστική όψη της Αριάδνης/Αριάγνης ως Κρητικής Περσεφόνης μόνο από τον θεό μπορεί να γίνει θεατή εκτός μυστηρίων. 
Η φωτεινή όψη της Αριάδνης γίνεται φανερή και στο όνομα της Αίγλης, της κόρης του Πανοπέως (μήπως του Ήλιου;), για χάρη της οποίας ο Θησέας εγκατέλειψε την κόρη του Μίνωα σε μια άλλη εκδοχή του μύθου.
Bacchus and Ariadne
c. 1699
Oil on canvas
Musée des Beaux-Arts, Dijon
 Διάφορες διηγήσεις θέλουν την Αίγλη να ονομάζεται επίσης και Κορωνίς. 
Αυτό το όνομα έφερε και η ερωμένη του Απόλλωνα, η άτυχη μητέρα του Ασκληπιού που πέθανε πυρπολημένη, επειδή πρόδωσε τον θεό μ’ έναν θνητό, τον Ίσχυ.
 Ενδιαφέρον προκαλεί στον προσεκτικό παρατηρητή μία αγγειογραφία που απεικονίζει την αρπαγή κάποιας κοπέλας με το όνομα Κορώνα από τον Θησέα.
Μήπως ο Θησέας ήταν εκείνος ο ‘ισχυρός’ θνητός που για χάρη του η μητέρα του Ασκληπιού απαρνήθηκε τον Απόλλωνα, όπως η Αριάδνη είχε απαρνηθεί τον Διόνυσο; 
 Μ’ έναν παράξενο τρόπο ο αστερισμός του Βορείου Στεφάνου φέρνει τις δύο θεϊκές συντρόφους ακόμη πιο κοντά. Η Κορωνίς ή Κορώνη αντανακλάται στην λατινική ονομασία Corona Borealis. 
Ένα άλλο ενδιαφέρον σημείο είναι ότι ο αστερισμός φαίνεται στον ουρανό σαν να «στεφανώνει» τον αστερισμό του Οφιούχου που σχετίζεται με τον Ασκληπιό!

Ariadne Asleep on the Island of Naxos

Artist John Vanderlyn (1775-1852)
Ο ΜΙΤΟΣ?
Ετυμολογικά, η λέξη αυτή είναι ανερμήνευτη, ''αγνώστου ετύμου'' ..κατά τον Μπαμπινιώτη
Μήπως η λέξη αυτή συνδέεται ετυμολογικά με τη ρίζα μ-(φωνήεν)-τ, που σχετίζεται με τη σκέψη (το τ εναλλάσσεται με τα επίσης οδοντικά δ και θ). Πβ. μήδ-ος (σκέψη), μέτ-ρον, Μήτ-ις (η σύζυγος του Δία, αλληγορικά η σοφία), μάθ-ησις (η εκπαίδευση της σκέψης), μέδ-ω (κυβερνώ - η σύνδεση μεταξύ κυβερνώ και σκέφτομαι φαίνεται και στο ρ. βουλεύομαι - σκέφτομαι και αποφασίζω), μητ-ήρ, μύθ-ος (αρχικά ο λόγος, η ομιλία - πβ. λόγος και λογική, σκέψη, κρίση) κ.ο.κ ...

John William Waterhouse: Αριάδνη - 1898
 Baron Antoine-Jean Gros (French 1771-1835)
Bacchus and Ariadne (Salon of 1822)
Oil on canvas, 90.8 x 105.7 cm
National Gallery of Canada, Ottawa
Louis-Jean-François Lagrenée (the Elder) (French 1724-1805)
Bacchus and Ariadne (Salon of 1769)
Oil on copper, 25 x 35 cm
National Museum, Stockholm

Bacchus and AriadneArtist: Dimensions: 146 x 157 cm

Gallery: Palazzo Ducale

Completion Date: 1578


Museum of Fine Arts,Boston-

Bacchus and Ariadne 1640-

Artist: Eustache Le Sueur
Pompéi, VI, 15 1 (Maison des Vettii, cubiculum Ariane abandonnée par Thésée IVème style, époque de Vespasien.